Please reload

Recente berichten

I'm busy working on my blog posts. Watch this space!

Please reload

Uitgelichte berichten

HuisRAAD overdragen aan de volgende generatie vanaf 1 september 2018: wat verandert er?

April 9, 2018

 

Vanaf 1 september 2018 zal ons erfrecht hervormd worden. Onze Minister van Justitie, de heer Koen GEENS, heeft ervoor gezorgd dat ieder van ons sedert september een grotere vrijheid krijgt om zijn/haar nalatenschap te regelen. Hieronder benoemen we graag voor jou de veranderingen op het vlak van de verdeling van je nalatenschap na je overlijden.

 

 

1. Wat erft de langstlevende echtgenoot precies?

 

 

Er is een cruciaal onderscheid tussen gehuwden en niet-gehuwden wanneer het aankomt op het erfrecht. Immers, gehuwden genieten de meest verregaande bescherming.

 

Bij gehuwden (we kijken in dit geval naar het wettelijk stelsel) dient eerst en vooral een onderscheid te worden gemaakt :

 

  • Echtgenoten met kinderen : De langstlevende echtgenoot behoudt eerst en vooral zijn eigen de helft van de huwgemeenschap in volle eigendom. De andere helft van de huwgemeenschap (eigendom van de overleden echtgenoot), alsmede het eigen vermogen van de overleden echtgenoot verkrijgt de langstlevende echtgenoot in vruchtgebruik.

 

De helft van de huwgemeenschap (eigendom van de overleden partner) die je verkrijgt in vruchtgebruik, behoort in naakte eigendom toe aan je kinderen. Hoe wordt dit dan onder de kinderen verdeeld? Dit lees je hieronder in puntje 2.

 

  • Echtgenoot zonder kinderen : De langstlevende echtgenoot behoudt de volledige huwgemeenschap in volle eigendom en verkrijgt een vruchtgebruik op het eigen vermogen van de overleden echtgenoot.

 

Kunnen echtgenoten elkaar onterven? Ja, echtgenoten kunnen elkaar beperkt onterven. Dit is echter beperkt want hoe dan ook heeft de langstlevende echtgenoot zonder uitzondering recht op de helft van de huwgemeenschap in vruchtgebruik, alsmede het vruchtgebruik op de gezinswoning en de HuisRAAD.

 

In tegenstelling tot de andere categorieën van reservataire erfgenamen (waaronder hieronder meer), kan de langstlevende volledig worden onterfd, mits aan een aantal voorwaarden is voldaan, met name:

  • De onterving gebeurt bij testament,

  • Op het ogenblik van het overlijden, leefden de echtgenoten minstens zes maanden onafgebroken feitelijk gescheiden,

  • Er is door de ontervende echtgenoot een vordering in rechte ingesteld teneinde een afzonderlijk verblijf te bekomen,

  • Na deze gerechtelijke vordering is het echtelijke samenleven niet hervat.

 

De nieuwe wetgeving zal onder andere deze voorwaarden voornoemd versoepelen vanaf 01/09/2018. De langstlevende echtgenoot behoudt de reservataire aanspraken, maar de voorwaarden onder dewelke deze hem/haar kunnen worden ontnomen, worden versoepeld: 

  • De onterving gebeurt bij testament, maar het kan ook door de aanstelling van een algemeen legataris.

  • Op het ogenblik van het overlijden, leefden de echtgenoot minstens zes maanden onafgebroken feitelijk gescheiden,

  • Er is door de ontervende echtgenoot een vordering in rechte ingesteld teneinde een afzonderlijk verblijf te bekomen, maar vanaf 01/09/2018 komt ook een vordering tot echtscheiding in aanmerking,

  • Na deze gerechtelijke vordering is het echtelijke samenleven niet hervat.

 

Hoe zit het dan met niet-gehuwde partners? Om het antwoord op deze vraag te geven moeten we ook weer een onderscheid maken tussen feitelijk- en samenwonende partners.

  • Feitelijk samenwonende partners (niet-officieel samenwonende partners) erven niets van elkaar aangezien zij op juridisch vlak vreemden zijn ten aanzien van elkaar.

  • Wettelijk samenwonende partners erven wettelijk gezien enkel het vruchtgebruik op gezinswoning en alles wat zich hierin bevindt, maar ook hier is weer een mouw aan te passen.

 

2. Wijziging van de wettelijke reserve

 

 

In ons huidige erfrecht mag je – raar, maar waar misschien – niet zomaar doen met je eigen vermogen wat je wil. Er moet een onderscheid gemaakt worden tussen :

  • Het beschikbaar gedeelte van je vermogen waarmee je kan doen en laten wat je wil,

  • Het niet-beschikbaar gedeelte van je vermogen (reservatair deel) waarmee je niet kan doen en laten wat je wil. Dit gedeelte komt toe aan de reservataire erfgenamen.

 

Het beschikbaar gedeelte van je vermogen hangt momenteel volledig af van het gegeven of je al dan niet kinderen hebt.

 

Wat indien je kinderen hebt bij overlijden?

 

Je kinderen zijn reservataire erfgenamen. Dit betekent dat zij wettelijk gezien recht hebben op een gedeelte van je vermogen, de reserve genoemd. Dit gedeelte is wettelijk beschermd en dus onaantastbaar. Je kinderen erven dit gedeelte van je vermogen net omdat ze je kinderen zijn en hier kan je niets aan veranderen.

 

De huidige situatie (tot 31/08/2018) is als volgt :

 

  • Je hebt één kind : Je kan vrij beschikken over de helft van je vermogen. De andere helft komt wettelijk gezien toe aan je enig kind.

  • Je hebt twee kinderen : Je kan vrij beschikken over 1/3 van je vermogen. De overige 2/3 komt toe aan je beide kinderen, elk voor 1/3.

  • Je hebt drie  of meer kinderen : Je beschikbaar gedeelte vermindert tot slechts ¼ van je vermogen. De overige ¾ komt toe aan je drie kinderen, elk voor ¼.

De nieuwe wetgeving zal ons huidige systeem vanaf 01/09/2018 drastisch veranderen. Het beschikbare gedeelte zal nu worden losgekoppeld van het aantal kinderen dat je hebt. Door de hervorming van het erfrecht behoud je te allen tijde een beschikbaar deel van ½ van je vermogen waarmee je kan doen en laten wat je wil, en dit ongeacht het aantal kinderen. Je kinderen, ongeacht hoeveel kinderen je hebt, hebben samen nog recht op de reserve van ½ van je vermogen dat zij in gelijke delen onder elkaar dienen te verdelen.

 

Maar wat indien je geen kinderen hebt bij overlijden?

 

In dit geval zullen in het huidige systeem je ouders elk recht hebben op ¼ van je vermogen, dus hun reserve als reservataire erfgenamen. Deze reserve van je ouders is in principe ook weer onaantastbaar. We zeggen duidelijk dat dit een principe is want hier kan je desgewenst wel van afwijken. Je kan immers – indien je geen kinderen hebt – je echtgenoot of wettelijk samenwonende partner (niet feitelijk samenwonende partner!) begiftigen via een schenking of testament.

 

We maken een kleine kantmelding voor het geval je zou willen werken met een testament. Let er hierbij op dat een testament een eenzijdige rechtshandeling is die de opsteller van het testament altijd en te allen tijde kan herroepen.

 

Hoe zit het dan met je broers en/of zussen? Je laat bij je overlijden je beide ouders en één zus na. Zoals net gezegd krijgen je vader en je moeder elk hun reserve van ¼ van jouw vermogen. Dan blijft er nog de helft van je vermogen over, met name het beschikbaar gedeelte. Dit beschikbaar gedeelte van ½ van je vermogen komt toe aan jouw zus. Heb je meerdere broers en/of zussen? Dan wordt het beschikbaar gedeelte van jouw vermogen, de helft in dit geval, in gelijke delen verdeeld over het aantal broers en/of zussen. Wat indien één ouders reeds overleden is? Dan verkrijgt de langstlevende ouder zijn reserve van ¼, en de overige ¾ - het beschikbaar deel – komt toe aan je broers en/of zussen. Belangrijke kantmelding hierbij is wel dat broers en/of zussen geen reservataire erfgenamen zijn en dus onterfd kunnen worden.

 

Het erfrecht wordt ook op dit punt hervormd in die zin dat de reserve voor de ouders wordt afgeschaft. Indien je wettelijk gezien niets regelt en je laat geen kinderen na, dan zullen je ouders nog steeds van je erven. MAAR vanaf 01/09/2018 kan je hen dit deel volledig ontnemen en dit deel bijv. toekennen aan je feitelijk samenwonende partner.

 

 

3. Meer zekerheid omtrent het behoud van een aan jou geschonken (on)roerend goed

 

 

De hervorming van het erfrecht voorziet dat je vanaf 01/09/2018 meer zekerheid zult hebben omtrent het behoud van een aan jou geschonken (on)roerend goed.

 

De situatie is op dit moment zo dat, als een nalatenschap wordt verdeeld, het vermogen van de overledene dient te worden samengesteld. De notaris die zich buigt over de verdeling van de nalatenschap gaat dus het hele leven van de overledene bekijken, althans het vermogensrechtelijk luik, en gaat het volledige actief en passief terug dienen samen te stellen. De notaris zal moeten nagegaan welke schenkingen de overleden reeds gedaan heeft, of er een testament voorhanden is e.d.m.

 

Stel nu dat één van je ouders aan jou een bouwgrond geschonken heeft tijdens zijn/haar leven, en dit als voorschot op jouw erfdeel. Bij het overlijden van je ouder dient, zoals net uitgelegd, de nalatenschap te worden samengesteld. De huidige regel is dat de aan jou geschonken bouwgrond in natura dient terug te keren naar de nalatenschap, dus geen gelijke geldelijke waarde maar de effectieve bouwgrond. Je zal dus nooit zekerheid hebben  omtrent het behoud van de door jou ontvangen bouwgrond. We hoeven je niet te vertellen dat dit zeer verregaande en drastische gevolgen kan hebben.

 

Stel nu dat jouw ouders aan jouw en je zus een schenking gedaan hebben tijdens hun leven, en dit als voorschot op jullie erfdeel. Jij hebt – zoals in het bovenstaande – een bouwgrond geschonken gekregen met een geldwaarde van 80.000,00 euro. Jouw zus heeft een aandelenportefeuille ontvangen die een waarde vertegenwoordigd van 80.000,00 euro. Op het moment van de schenkingen ontvangen jullie dus beide een ander goed, doch vertegenwoordigen deze beide goederen dezelfde waarde.

 

Bij het overlijden van jullie ouder dient de nalatenschap volledig te worden samengesteld en wat blijkt nu? De huidige regel is dat voor het aan jou geschonken onroerend goed gekeken dient te worden naar de waarde op de dag van het overlijden. Dit betekent dat jouw bouwgrond op het moment van het overlijden hoogstwaarschijnlijk meer waard zal zijn dan die initiële 80.000,00 euro op de dag van de schenking. Voor de aandelenportefeuille wordt gekeken naar de waarde op de dag van de schenking, en de notaris zal dus geen rekening houden met de eventuele waardevermeerdering van deze aandelenportefeuille.

 

Dit leidt ertoe dat op het moment van het overlijden – en weliswaar ongewild – jij eigenlijk meer ontvangen hebt dan jouw zus, ondanks het feit dat op het moment van de schenking de beide goederen een gelijke waarde vertegenwoordigden. Jij zal jouw dus de helft van de waardevermeerdering moeten uitbetalen om alzo een gelijkheid te creëren tussen jou en je zus, ondanks dat er op het moment van de schenking een perfect evenwicht was. De uitbetaling gebeurd volgens de huidige wetgeving in principe door de teruggave in natura van de aan jou geschonken bouwgrond aan de te verdelen nalatenschap van je ouder. Dit zal ongetwijfeld voor problemen zorgen.

 

Welke zekerheid wordt nu door de erfrechthervorming gecreëerd vanaf 01/09/2018? Je zal vanaf deze datum de aan jou geschonken bouwgrond kunnen behouden. Je zal de bouwgrond niet meer in natura moeten teruggeven aan de nalatenschap van je ouder. Vanaf de erfrechtshervorming zal enkel de kwestieuze waarde van de bouwgrond terugkeren naar de te verdelen nalatenschap.

 

In de praktijk komt dit vernieuwend principe erop neer dat jij de bouwgrond kan behouden en dat de waarde van de bouwgrond op jouw erfdeel wordt toegerekend. Dus de bouwgrond wordt vanaf 01/09/20418 beschouwd als een ‘voorschot’ op jouw deel in de te verdelen nalatenschap. Afhankelijk van de waarde van de bouwgrond zal je dus nog een aanvulling kunnen krijgen in de veronderstelling dat de bouwgrond minder waard zou zijn dan jouw volledig aandeel in de te verdelen nalatenschap. Je zal een bijbetaling aan de te verdelen nalatenschap moeten doen wanneer de bouwgrond meer waard zou zijn dan jouw volledig aandeel in de te verdelen nalatenschap.

 

Dit principe is eveneens van toepassing op de inkorting van een schenking, hetgeen van toepassing zal zijn wanneer de reserve van een der reservataire erfgenamen is aangetast. We nemen het voorbeeld van daarnet. Je ouder overlijdt en heeft aan jou de bouwgrond geschonken. Je zus heeft de aandelenportefeuille geschonken gekregen. Stel nu dat de bouwgrond een waarde zou hebben van 150.000,00 euro en de aandelenportefeuille heeft een waarde van 50.000,00 euro. Bij de samenstelling van de te verdelen nalatenschap van je ouder blijkt dat je ouder een schenking aan jou gedaan heeft die groter is dan het aandeel waar jij wettelijk gezien recht op hebt. Daarnaast blijkt ook nog eens dat de aan jou geschonken bouwgrond een waarde heeft die groter is dan het aandeel waarover je ouder zelfs over kon beschikken. Dit heeft tot gevolg dat het reservatair gedeelte van jouw zus als erfgenaam is aangetast omdat zij minder krijgt van je ouder dan haar wettelijk gezien toebehoort.

 

Onder de huidige regelgeving betekent dit dat jij de aan jou geschonken bouwgrond in natura dient terug te geven aan de nalatenschap en dat de dus de aan jouw gedane schenking moet worden ingekort. Vanaf 01/09/2018 dien je niet meer de bouwgrond in natura terug te geven aan de nalatenschap, maar zal een gelijke waarde bijv. in gelden volstaan. Vanaf september 2018 zal je dus de aan jou geschonken bouwgrond behouden, zelfs al overschrijdt de door jouw ouder gedane schenking het beschikbaar gedeelte.

 

 

4. Erfovereenkomsten

 

 

Je hebt ondertussen een zekere leeftijd bereikt en je hebt tijdens je leven een mooi potje opgebouwd. Je wenst graag tijdens je leven te regelen wat aan welk kind zal worden toebedeeld na je overlijden. Dit enerzijds omdat je graag hebt dat bijv. de bouwgrond naar je zoon gaat en je aandelenportefeuille naar je dochter, en anderzijds omdat je graag eventuele latere discussies tussen je kinderen wenst te vermijden wanneer je potje verdeeld zal worden.

 

Mag je onder de huidige regelgeving tijdens je leven een overeenkomst maken m.b.t. je erfenis? Neen! Tot op heden is het verboden om een overeenkomst te maken met jouw toekomstige erfgenamen over jouw vermogen na je overlijden. Deze overeenkomsten worden zonder meer nietig en als ongeldig beschouwd.

 

Vanaf 01/09/2018 zullen in zeer specifieke uitzonderingsgevallen bepaalde erfovereenkomsten wel mogelijk zijn, maar enkel in de verhouding tussen ouders en hun kinderen. We spreken dan over ofwel een familiale erfovereenkomst ofwel een punctuele erfovereenkomst.

 

De familiale overeenkomst : Als ouder zal je tijdens je leven een overeenkomst kunnen sluiten met je kinderen om een soort van evenwicht te creëren tussen je kinderen (en dus ook om te anticiperen op problemen die zich zouden kunnen voordoen bij het verdelen van je nalatenschap).

 

De punctuele erfovereenkomst : Als ouder kun je omtrent  zeer specifieke aspecten van een schenking of erfenis bepaalde overeenkomsten maken.

 

Al bij al dient te worden benadrukt dat erfovereenkomsten hoe dan ook slechts in zeer beperkte uitzonderingssituaties mogelijk zullen zijn en het zeker niet de regel zal worden.

 

Gezien de verregaande gevolgen van een erfovereenkomst voor het vermogen van de betrokken partijen heeft de wetgever voorzien in de verplichte tussenkomst van de notaris en strikte wachttermijnen die partijen moeten doorlopen. Zo zullen de betrokken partijen eerst naar de notaris dienen te gaan, dienvolgens zullen zij een ontwerp van erfovereenkomst ontvangen en pas na één maand mag dit ontwerp ondertekend worden.

 

Wat dan met een testament? Met een testament kan je toch ook beslissingen nemen over de verdeling van je goederen? Dit is inderdaad zo, maar een testament is geen overeenkomst. Een testament is een eenzijdige handeling waarbij opsteller zelf en alleen beslissingen neemt die hij/zij te allen tijde kan veranderen. In een testament kan je dus geen afspraken maken, hetgeen in een erfovereenkomst wel kan. Daarentegen kan je bij een erfovereenkomst geen goederen toebedelen aan je erfgenamen, hetgeen bij testament wel kan.

 

Dus we mogen besluiten dat er in ons huidig erfrecht een en ander zal veranderen vanaf 01/09/2018. Je zal meer vrijheid hebben om te beslissen over de bestemming van je eigen vermogen, maar het reservatair gedeelte voor je erfgenamen zal blijven bestaan. 

 

Heb je vragen of wens je graag een advies op maat? Aarzel niet ons te contacteren!

 

 

Share on Facebook
Share on Twitter
Please reload

Volg ons
Please reload

Zoeken op tags
Please reload

Archief
  • Facebook Basic Square
  • Twitter Basic Square
  • Google+ Basic Square